ข้อความทดแทนภาพ หรือ alt text ช่วยสื่อความหมายของภาพเมื่อผู้ใช้งานเข้าถึงภาพนั้นไม่ได้ การเขียนที่มีประโยชน์เริ่มจากคำถามว่า ภาพนี้ทำหน้าที่อะไรในหน้าเว็บ การไล่บรรยายวัตถุทุกอย่างที่มองเห็นอาจยาวเกินไปหรือยังไม่ตอบสิ่งที่ผู้อ่านต้องรู้
ดูบทบาทของภาพก่อนเขียน
แนวทางตัดสินใจของ W3C WAI แยกภาพตามบริบท เช่น ภาพที่ให้ข้อมูล ภาพที่ทำหน้าที่เป็นลิงก์ และภาพที่ตกแต่งอย่างเดียว จึงไม่มีข้อความทดแทนชุดเดียวที่เหมาะกับภาพทุกตำแหน่ง
สมมติภาพเดียวกันแสดงโต๊ะพร้อมสายชาร์จ ในบทความจัดโต๊ะอาจต้องอธิบายตำแหน่งสาย แต่ถ้าใช้เป็นพื้นหลังตกแต่ง ความหมายของหน้าอาจครบอยู่แล้วโดยไม่ต้องบรรยายภาพ ตัวอย่างนี้เป็นสถานการณ์สมมติสำหรับฝึกตัดสินใจ
ภาพที่ให้ข้อมูล ควรเก็บประเด็นสำคัญ
ถ้าภาพประกอบอธิบายวิธีเสียบสาย ข้อความทดแทนอาจเป็น “สาย USB-C เชื่อมช่องด้านซ้ายของโน้ตบุ๊กกับจอ” เมื่อภาพแสดงสิ่งนั้นจริง ส่วนข้อความอย่าง “ภาพสวยของอุปกรณ์ทันสมัย” ไม่ช่วยให้ทำตามขั้นตอน
คู่มือภาพให้ข้อมูลของ W3C เน้นว่าข้อความทดแทนควรสื่อความหมายที่ภาพมีในบริบทนั้น ผู้เขียนจึงต้องอ่านหัวข้อและข้อความรอบภาพด้วย ไม่เลือกคำจากภาพเพียงอย่างเดียว
ภาพตกแต่งกับภาพที่กดได้ใช้ต่างกัน
ภาพที่ตกแต่งอย่างเดียวอาจใช้ข้อความทดแทนว่างตามแนวทาง WAI ส่วนไอคอนที่เป็นปุ่มควรสื่อการกระทำ เช่น “ค้นหา” เมื่อหน้าที่ของมันคือค้นหา การเขียนว่า “แว่นขยายสีฟ้า” จะบอกลักษณะ แต่ยังไม่บอกหน้าที่
ก่อนตัดสินว่าภาพไม่ต้องมีข้อความ ให้ดูว่ามีข้อมูลจำเป็นอยู่ในภาพหรือไม่ หากมีข้อความหรือข้อมูลที่ไม่ปรากฏที่อื่น ภาพนั้นอาจไม่ได้เป็นเพียงของตกแต่ง
กราฟซับซ้อนต้องมีข้อมูลเพิ่ม
กราฟอาจมีสาระมากกว่าที่ alt text สั้น ๆ จะสื่อได้ W3C แนะนำสำหรับภาพซับซ้อน ให้มีคำอธิบายสั้นและรายละเอียดที่เข้าถึงได้ เช่น ข้อความหรือข้อมูลในหน้า
ตัวอย่างสมมติ: กราฟจำนวนบทความรายเดือนอาจใช้คำอธิบายสั้นว่า “จำนวนบทความในสามเดือน ดูตัวเลขในตารางถัดไป” แล้วใส่ตารางเดือนกับจำนวนไว้จริง อย่าอ้างว่ามีตารางหากหน้าไม่ได้แสดง และอย่าเติมข้อสรุปแนวโน้มที่ข้อมูลไม่รองรับ
ให้ AI ร่างพร้อมบริบทของหน้า
ส่งภาพพร้อมหัวข้อ บทบาท และข้อความข้างภาพให้เครื่องมือที่รองรับการอ่านภาพ ตรวจสิทธิ์การใช้ภาพก่อนอัปโหลด และอย่าใส่ข้อมูลส่วนตัวที่งานไม่จำเป็นต้องใช้ ตัวอย่างคำสั่งนี้เป็นแนวทางร่าง ไม่ใช่ผลทดสอบเครื่องมือ:
ภาพนี้ใช้ประกอบขั้นตอนเชื่อมจอกับโน้ตบุ๊ก
เสนอ alt text ภาษาไทยที่สื่อข้อมูลจำเป็นในขั้นตอน
ไม่เดายี่ห้อ รุ่น บุคคล หรือข้อมูลที่อ่านไม่ชัด
บอกส่วนที่คุณไม่แน่ใจแยกจากข้อความที่เสนอ
ตรวจร่างกับภาพและหน้าเว็บจริง
| จุดตรวจ | วิธีอ่านทวน |
|---|---|
| ความตรงภาพ | รายละเอียดที่ระบุปรากฏจริงหรือไม่ |
| หน้าที่ | สื่อข้อมูลหรือการกระทำที่ต้องการไหม |
| ความซ้ำ | อ่านร่วมกับข้อความรอบภาพแล้วซ้ำเกินจำเป็นไหม |
| ความครบ | มีข้อมูลสำคัญที่ต้องใส่ในข้อความหรือตารางเพิ่มไหม |
อย่าเติมคำค้นจำนวนมากจนความหมายหายไป และไม่ควรรับรองอันดับค้นหาจากการแก้ alt text เพียงอย่างเดียว จุดที่ตรวจได้ทันทีคือข้อความช่วยให้เข้าใจภาพในหน้านั้นหรือไม่
ตรวจแหล่งข้อมูลวันที่ 8 ตุลาคม 2569 ตัวอย่างทั้งหมดแต่งขึ้นเพื่ออธิบายการเขียน ต้องปรับตามภาพและหน้าเว็บจริง การใช้ AI ร่างข้อความยังต้องให้คนตรวจบริบทและรายละเอียดก่อนเผยแพร่
